Stok Devir Hızı Hesaplama
Stok devir hızı hesaplama aracı, dönem içindeki satılan malın maliyeti (SMM) ile ortalama stok değerini girerek stokunuzun yılda kaç kez döndüğünü ve bir ürünün rafta ortalama kaç gün durduğunu (DSI) anında gösterir. İşletmeniz ve e-ticaret mağazanız için stok verimliliğini ölçer.
Yüksek devir hızı stokun hızlı sattığını ve daha az sermayenin bağlandığını gösterir. Ortalama stok = (dönem başı + dönem sonu stok) / 2. İdeal değer sektöre göre değişir.
🔗 Bu aracı sitene ekle
Bu hesaplama aracını kendi web sitende ücretsiz kullanabilirsin. Rengini ayarla, hazır kodu kopyala, sitene yapıştır — hepsi bu kadar.
Aracı sitene ekle →Stok devir hızı nedir ve neden önemlidir?
Stok devir hızı (inventory turnover), bir işletmenin elindeki stoğun belirli bir dönemde kaç kez satılıp yenilendiğini gösteren bir verimlilik ölçüsüdür. Yüksek devir hızı, stoğun hızlı sattığı, sermayenin rafta bekleyen mala fazla bağlanmadığı ve nakit akışının sağlıklı olduğu anlamına gelir. Düşük devir hızı ise stok birikmesine, artan depo ve sigorta maliyetine, ürünlerin eskime, modası geçme veya bozulma riskine işaret eder. Bu yüzden devir hızı, fiyatlandırma, sipariş ve kampanya kararlarında yol gösterir.
SMM (satılan malın maliyeti) ne demek?
SMM, dönem boyunca sattığınız ürünlerin maliyetidir, satış fiyatı değildir. Yani ürünleri elde etmek için ödediğiniz alış bedeli, hammadde ve üretim giderlerini kapsar; üzerine eklediğiniz kâr marjı bu rakama dahil edilmez. Stok devir hızını doğru ölçmek için satış cirosunu değil, satılan malın maliyetini kullanmak gerekir. Aksi halde devir hızı olduğundan yüksek görünür ve karar verirken yanıltır.
Ortalama stok nasıl bulunur?
Ortalama stok, dönem boyunca elinizde tuttuğunuz mal değerinin tipik seviyesini temsil eder. En yaygın yöntem dönem başı ve dönem sonu stok değerlerinin ortalamasını almaktır: ortalama stok = (dönem başı stok + dönem sonu stok) / 2. Tutarlar her zaman maliyet değeriyle, yani SMM ile aynı temelde hesaplanmalıdır. Mevsimsel dalgalanması yüksek işletmelerde aylık stok değerlerinin ortalamasını almak daha isabetli sonuç verir.
Stok devir hızı nasıl hesaplanır?
Hesaplama iki adımdan oluşur ve araç ikisini de sizin için yapar:
- Devir hızı = SMM ÷ ortalama stok (yılda kaç kez döndüğü)
- Stok devir günü (DSI) = dönem gün sayısı ÷ devir hızı (bir ürünün rafta ortalama kaç gün durduğu)
Dönem gün sayısı varsayılan olarak 365 alınır; üç aylık dönem için 90, altı aylık dönem için 180 girebilirsiniz.
Somut örnek
Bir işletmenin yıllık SMM değeri 1.200.000 TL, ortalama stoğu ise 200.000 TL olsun. Devir hızı: 1.200.000 ÷ 200.000 = 6 devir/yıl. Stok devir günü: 365 ÷ 6 ≈ 61 gün. Yani bu işletme stoğunu yılda 6 kez tüketip yeniliyor ve ortalama bir ürün satılana kadar rafta yaklaşık 61 gün kalıyor.
Stok devir günü (DSI) yorumu
Stok devir günü ne kadar kısaysa, ürünleriniz o kadar hızlı satıyor ve paranız o kadar kısa süre stokta bekliyor demektir. Gün sayısının yükselmesi, satışların yavaşladığını veya gereğinden fazla mal alındığını gösterebilir. DSI değerini önceki dönemlerinizle ve aynı sektördeki rakiplerinizle karşılaştırmak en sağlıklı yorumu verir.
Sektöre göre değişkenlik
İdeal devir hızı sektöre göre büyük ölçüde değişir. Aşağıdaki tablo yaygın eğilimleri özetler:
| Sektör | Devir hızı eğilimi | Tipik durum |
|---|---|---|
| Gıda, market, hızlı tüketim | Yüksek | Ürünler çabuk bozulur, hızlı satılır |
| Giyim, kozmetik | Orta | Sezona ve modaya bağlı |
| Mücevher, mobilya, otomotiv | Düşük | Pahalı, yavaş satan ürünler için normal |
Bu nedenle düşük bir devir hızı her zaman kötü değildir; mücevher veya mobilya gibi yüksek birim fiyatlı sektörlerde düşük devir olağandır. Önemli olan, kendi sektör ortalamanızı ve geçmiş performansınızı referans almaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Stok devir hızı nedir?
Stok devir hızı, bir işletmenin elindeki stoğun belirli bir dönemde kaç kez satılıp yenilendiğini gösteren verimlilik ölçüsüdür. Satılan malın maliyetinin ortalama stok değerine bölünmesiyle bulunur. Yüksek değer stoğun hızlı sattığını, düşük değer ise stok birikmesi ve bağlı sermaye anlamına gelir. İşletmenizin stok yönetimini değerlendirmenize yardımcı olur.
İdeal stok devir hızı kaç olmalı?
İdeal devir hızı sektöre göre değişir; tek bir doğru rakam yoktur. Gıda ve hızlı tüketimde yılda 10 ve üzeri devir beklenirken, mücevher veya mobilya gibi pahalı ürünlerde 2-4 devir normaldir. En doğru değerlendirme, devir hızınızı kendi sektör ortalamanızla ve geçmiş dönemlerinizle karşılaştırarak yapılır.
Stok devir hızı nasıl artırılır?
Devir hızını artırmak için yavaş satan ürünlerde indirim ve kampanya yapabilir, talebe göre sipariş miktarını küçültebilir, popüler ürünlere ağırlık verebilir ve stok takibini sıklaştırabilirsiniz. Doğru fiyatlandırma, etkili pazarlama ve fazla stoktan kaçınmak devir hızını yükseltir; böylece bağlı sermaye azalır ve nakit akışı güçlenir.
Stok devir günü ne demek?
Stok devir günü (DSI), bir ürünün satılana kadar rafta ortalama kaç gün durduğunu gösterir. Dönem gün sayısının devir hızına bölünmesiyle bulunur; örneğin yılda 6 devirde 365 ÷ 6 ≈ 61 gün eder. Gün sayısının kısa olması stoğun hızlı sattığını, uzun olması ise satışların yavaşladığını gösterir.