Çatı Eğimi Hesaplama (Yüzde, Derece, x/12)
Çatı eğimi hesaplama aracı, çatınızın yüksekliğini (rise) ve yatay açıklığını (run) girerek eğimi yüzde, derece ve x/12 oranı olarak bulmanızı sağlar. Ayrıca eğik kenarın yani mertek uzunluğunu da Pisagor teoremiyle hesaplar; doğru su tahliyesi ve kiremit seçimi için pratik sonuçlar verir.
Çatı eğimi yükseklik ÷ yatay açıklık ile bulunur; yüzde, derece ve x/12 (12 birim tabana karşı yükseklik) olarak gösterilir. Türkiye'de kiremit çatılarda eğim genelde %30-45 (≈17-24°) arasıdır; kar yükü fazla bölgelerde daha dik yapılır. Mertek, eğik kenarın uzunluğudur.
🔗 Bu aracı sitene ekle
Bu hesaplama aracını kendi web sitende ücretsiz kullanabilirsin. Rengini ayarla, hazır kodu kopyala, sitene yapıştır — hepsi bu kadar.
Aracı sitene ekle →Çatı eğimi nedir?
Çatı eğimi, çatının yatayda ilerlerken ne kadar yükseldiğini gösteren ölçüdür. Yükseklik (rise) çatının düşey artışını, açıklık (run) ise bu artışın gerçekleştiği yatay mesafeyi ifade eder. Eğim; yüzde (%), derece (°) ve x/12 oranı olarak gösterilebilir. Bu üç gösterim de aynı eğimi farklı biçimde anlatır ve çatı projelerinde sıkça birlikte kullanılır.
Çatı eğimi neden önemli?
Doğru eğim, çatının ömrünü ve performansını doğrudan etkiler:
- Su tahliyesi: Yeterli eğim, yağmur ve eriyen kar suyunun çatıda birikmeden akmasını sağlar; sızıntı ve nem riskini azaltır.
- Kar yükü: Kar yağışı fazla bölgelerde daha dik çatılar, karın kaymasını kolaylaştırır ve taşıyıcı sisteme binen yükü düşürür.
- Kiremit uyumu: Her kaplama malzemesinin önerdiği bir minimum eğim vardır; eğim yanlışsa malzeme garantisi geçersiz olabilir.
Eğim gösterimleri: yüzde, derece, x/12
Çatı eğimi üç ana biçimde ifade edilir. Yüzde (%), yükseklik ile açıklık oranının yüzlük karşılığıdır. Derece (°), çatı düzleminin yatayla yaptığı açıdır. x/12 oranı ise her 12 birim yatay mesafede çatının kaç birim yükseldiğini gösterir; özellikle uygulamada pratik bir anlatımdır.
Çatı eğimi nasıl hesaplanır?
Hesaplama için yalnızca yükseklik ve açıklık değerlerini bilmeniz yeterlidir. Kullanılan formüller şunlardır:
- Yüzde eğim = (yükseklik ÷ açıklık) × 100
- Açı (derece) = atan(yükseklik ÷ açıklık)
- x/12 oranı = (yükseklik ÷ açıklık) × 12
- Mertek (eğik kenar) = √(yükseklik² + açıklık²)
Örnek hesaplama
100 cm yükseklik ve 200 cm açıklık için: yüzde eğim = (100 ÷ 200) × 100 = %50. Açı = atan(0,5) ≈ 26,57°. Oran = 0,5 × 12 = 6/12. Mertek uzunluğu = √(100² + 200²) = √50000 ≈ 223,6 cm. Tek bir yükseklik–açıklık çiftinden dört sonucu da elde edersiniz.
Türkiye'de tipik çatı eğimleri
Türkiye'de kiremit kaplı çatılarda yaygın eğim aralığı %30–45 (yaklaşık 17°–24°) arasındadır. Kar yükünün yüksek olduğu Doğu ve İç Anadolu gibi bölgelerde daha dik eğimler tercih edilir. Aşağıdaki tablo sık karşılaşılan değerleri özetler:
| Eğim (%) | Açı (°) | x/12 | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| %17 | ~9,6° | ~2/12 | Düşük eğimli, geniş açıklık |
| %30 | ~16,7° | ~3,6/12 | Kiremit (alt sınır) |
| %45 | ~24,2° | ~5,4/12 | Kiremit (üst sınır) |
| %50 | ~26,6° | 6/12 | Kar bölgeleri |
| %100 | 45° | 12/12 | Çok dik, dekoratif çatı |
Düşük ve yüksek eğimin avantajları
Düşük eğimli çatılar daha az malzeme gerektirir, rüzgâra karşı dirençlidir ve modern mimaride sık kullanılır; ancak su tahliyesi ve kar atımı için daha dikkatli detaylandırma ister. Yüksek eğimli çatılar ise yağmur ve karı hızla uzaklaştırır, çatı arası kullanılabilir hacim kazandırır ve klasik kiremit görünümüne uygundur; buna karşılık daha fazla malzeme ve işçilik gerektirir.
Hangi eğimi seçeceğinize karar verirken bölgenizin iklimi, kullanacağınız kaplama malzemesi ve mimari tercihinizi birlikte değerlendirmeniz önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çatı eğimi nasıl hesaplanır?
Çatı eğimi, yüksekliğin (rise) açıklığa (run) oranıyla bulunur. Yüzde eğim için yüksekliği açıklığa bölüp 100 ile çarparsınız. Derece cinsinden açı, atan(yükseklik ÷ açıklık) ile hesaplanır. Örneğin 100 cm yükseklik ve 200 cm açıklıkta eğim %50, açı yaklaşık 26,57° ve oran 6/12 olur. Araç bu sonuçları otomatik verir.
Çatı eğimi kaç derece olmalı?
İdeal eğim iklim ve kaplama malzemesine bağlıdır. Türkiye'de kiremit çatılarda yaygın aralık yaklaşık 17°–24° (%30–45) arasıdır. Kar yağışı fazla bölgelerde daha dik, yaklaşık 26° ve üzeri eğimler tercih edilir. Düşük eğimli sistemlerde su yalıtımına ve uygun malzeme seçimine ekstra özen gösterilmesi gerekir.
Yüzde eğim dereceye nasıl çevrilir?
Yüzde eğimi dereceye çevirmek için önce yüzde değerini 100'e bölerek oranı bulun, sonra bu oranın arctanjantını (atan) alın. Formül: açı = atan(eğim ÷ 100). Örneğin %50 eğim için atan(0,5) ≈ 26,57° elde edilir. %100 eğim ise tam 45 dereceye karşılık gelir. Araç bu dönüşümü sizin için otomatik yapar.
Çatıda x/12 ne demek?
x/12 oranı, çatının her 12 birim yatay mesafede kaç birim yükseldiğini gösteren bir eğim anlatımıdır. Örneğin 6/12, 12 birim ilerlerken çatının 6 birim yükseldiği anlamına gelir ve %50 eğime, yaklaşık 26,57° açıya denk gelir. Oran küçüldükçe çatı daha düz, büyüdükçe daha dik olur.