Mevduat Faizi Nasıl Hesaplanır?

Vadeli mevduat faizi nasıl hesaplanır?

Vadeli mevduat faizi, belirli bir süre (vade) boyunca bankaya yatırdığınız anaparaya, bankanın taahhüt ettiği faiz oranı üzerinden işletilen getiridir. Hesabın özü tek bir formüle dayanır:

Brüt Faiz = Anapara × (Yıllık Faiz Oranı ÷ 100) × (Vade Gün Sayısı ÷ 365)

Burada bankaların ilan ettiği oran yıllık brüt faiz oranıdır. Vadeniz bir yıldan kısaysa, oran gün sayısına oranlanarak küçülür. Türkiye'de bankalar genellikle yılı 365 gün kabul eder; bazı kurumlar 360 gün kullanabilir, bu yüzden vade sonu tutarı bankadan bankaya az da olsa değişebilir.

Brüt faiz ve net faiz arasındaki fark

İlan edilen oran brüt faizdir; yani cebinize girecek tutar değildir. Brüt faiz üzerinden devlet adına stopaj (gelir vergisi kesintisi) yapılır. Elinize geçen rakam ise net faizdir:

• Net Faiz = Brüt Faiz − Stopaj
• Stopaj = Brüt Faiz × (Stopaj Oranı ÷ 100)
• Vade Sonu Tutar = Anapara + Net Faiz

İki bankanın aynı brüt oranı vermesi, aynı net getiriyi vereceği anlamına gelmez; vade dilimi stopaj oranını değiştirdiği için net sonuç farklılaşabilir.

Stopaj oranı vadeye göre değişir

TL mevduatta stopaj oranı sabit değildir; vade uzadıkça stopaj oranı genellikle düşer, bu da uzun vadeyi net getiri açısından avantajlı kılabilir. Aşağıdaki tablo mantığı göstermek için örnek oranlar içerir. Stopaj oranları zaman zaman resmi düzenlemelerle güncellendiğinden, hesap açmadan önce güncel oranı bankanızdan veya resmi kaynaktan teyit edin.

Döviz ve altın hesaplarında stopaj oranları TL'den farklı uygulanır; bu rehberdeki örnek TL mevduata göredir.

Adım adım örnek hesaplama

Diyelim ki 100.000 TL anaparayı %45 yıllık brüt faizle, 92 günlük (yaklaşık 3 ay) vadeyle yatırdınız. Bu vade 6 ayın altında olduğu için örnek stopaj oranını %7,5 alalım.

• 1. Brüt faiz: 100.000 × (45 ÷ 100) × (92 ÷ 365) = 100.000 × 0,45 × 0,2521 = 11.342,47 TL
• 2. Stopaj: 11.342,47 × (7,5 ÷ 100) = 850,68 TL
• 3. Net faiz: 11.342,47 − 850,68 = 10.491,79 TL
• 4. Vade sonu tutar: 100.000 + 10.491,79 = 110.491,79 TL

Yani %45 brüt oran, 92 günlük vadede stopaj sonrası size yaklaşık 110.491,79 TL olarak döner. Aynı parayı 32 günlük (1 ay) vadede tutsaydınız brüt faiz 100.000 × 0,45 × (32 ÷ 365) = 3.945,21 TL, stopaj 295,89 TL, net 3.649,32 TL olurdu; vade kısaldıkça mutlak getiri belirgin biçimde azalır.

Bileşik etki: faizi tekrar yatırmak

Tek bir vadede faiz basit işler. Ancak vade dolduğunda anapara ile net faizi birlikte yeniden yatırırsanız, bir sonraki dönem daha büyük bir tutar üzerinden faiz kazanırsınız. Buna bileşik etki denir. Yukarıdaki örnekte 92 günlük net getiriyi anaparaya ekleyip aynı koşullarla üç kez (yaklaşık bir yıl) yenilerseniz, her dönemin başlangıç tutarı bir öncekinden yüksek olacağı için yıl sonu bakiyeniz, faizi hiç eklemediğiniz duruma kıyasla daha fazla olur. Vade ne kadar kısa ve yenileme sayısı ne kadar çoksa, bileşik etki o kadar belirginleşir.

En sık yapılan hata

En yaygın hata, ilan edilen yıllık oranı doğrudan kısa vadeye uygulamaktır. Yani %45 oranı gören biri, 1 aylık vadede de paranın %45 artacağını sanır. Oysa %45 yıllık orandır; 1 ay için yaklaşık 12'de biri kadar getiri sağlar. İkinci sık hata ise stopajı unutmaktır: Brüt faizi net getiri zannetmek, vade sonunda eksik hesap yapmanıza yol açar. Her zaman önce brüt faizi gün sayısına oranlayın, sonra stopajı düşün.

Hesabınızı saniyeler içinde yapın

Anapara, yıllık brüt faiz oranı, vade gün sayısı ve stopaj oranını elle hesaplamak yerine, sitemizdeki Vadeli Mevduat Faizi hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Araç; brüt faizi, kesilen stopajı, net faizi ve vade sonu tutarını adım adım gösterir, böylece farklı vade ve oran senaryolarını anında karşılaştırabilirsiniz.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel finansal tavsiye niteliği taşımaz. Güncel stopaj oranları ve banka koşulları için resmi kaynaklara ve bankanıza başvurun.