pH ve pOH Hesaplama
Bu araç, 25 santigrat derecede pH = -log10[H+] formülünü kullanarak pH, pOH ile hidrojen [H+] ve hidroksit [OH-] derişimlerini birbirinden hesaplar. Bildiğiniz değeri girin; geri kalan tüm değerleri ve çözeltinin asidik, bazik ya da nötr olduğunu anında görün.
25°C'de pH = −log₁₀[H+], pH + pOH = 14. pH < 7 asidik, = 7 nötr, > 7 baziktir. Ölçek logaritmiktir: bir birim fark 10 kat derişim farkı demektir.
🔗 Bu aracı sitene ekle
Bu hesaplama aracını kendi web sitende ücretsiz kullanabilirsin. Rengini ayarla, hazır kodu kopyala, sitene yapıştır — hepsi bu kadar.
Aracı sitene ekle →pH ve pOH nedir?
pH, bir sulu çözeltideki hidrojen iyonu derişiminin ([H+]) eksi onluk logaritmasıdır ve çözeltinin asitlik ya da bazlık düzeyini gösterir. Formülü pH = -log10[H+] şeklindedir. pOH ise hidroksit iyonu derişiminin ([OH-]) eksi onluk logaritmasıdır: pOH = -log10[OH-]. 25 santigrat derecede suyun iyonlaşma dengesi gereği pH + pOH = 14 eşitliği geçerlidir. Bu nedenle dört değerden herhangi biri bilindiğinde diğerleri tek tek hesaplanabilir.
pH skalası ve aralıklar
pH ölçeği genellikle 0 ile 14 arasında değer alır. 25 santigrat derecede saf su nötrdür ve pH değeri tam olarak 7'dir. Aşağıdaki tabloda temel aralıklar özetlenmiştir:
| pH aralığı | Çözelti türü | Örnek |
|---|---|---|
| 0 - 6,9 | Asidik | Limon suyu, sirke, mide asidi |
| 7,0 | Nötr | Saf su |
| 7,1 - 14 | Bazik (alkali) | Deniz suyu, sabun, çamaşır sodası |
pH düştükçe çözelti daha asidik, yükseldikçe daha bazik olur. Asidik çözeltilerde [H+] derişimi [OH-] derişiminden büyüktür; bazik çözeltilerde tam tersi geçerlidir. Nötr çözeltide ise [H+] = [OH-] = 1 × 10 üzeri eksi 7 mol/L olur.
Logaritmik ölçek: bir birim büyük fark
pH skalası logaritmik olduğundan her bir birimlik değişim, hidrojen iyonu derişiminde on katlık bir farka karşılık gelir. Örneğin pH 4 olan bir çözelti, pH 5 olandan 10 kat, pH 6 olandan ise 100 kat daha asidiktir. Bu nedenle pH değerleri arasındaki küçük sayısal farklar, gerçek derişimde çok büyük değişimler anlamına gelir. Logaritmik ölçek, çok geniş bir derişim aralığını (1 mol/L ile 0,00000000000001 mol/L arası) tek bir kullanışlı sayıyla ifade etmemizi sağlar.
Nasıl hesaplanır? Adım adım örnek
Derişimi 1 × 10 üzeri eksi 3 mol/L olan bir asidik çözeltiyi ele alalım:
- pH = -log10(1 × 10⁻³) = 3
- pOH = 14 - 3 = 11
- [OH-] = 10 üzeri eksi 11 = 1 × 10⁻¹¹ mol/L
pH değeri 7'den küçük olduğu için çözelti asidiktir. Yukarıdaki araca bu değerlerden herhangi birini girdiğinizde diğer üç değer ve çözelti türü otomatik olarak listelenir.
Hangi değeri nereye girmeli?
Aracı kullanırken elinizdeki tek bir veriden yola çıkabilirsiniz. Laboratuvar ölçümünden pH değerini biliyorsanız doğrudan pH alanına yazın; titrasyon ya da derişim verisiyle çalışıyorsanız [H+] veya [OH-] mol/L cinsinden girin. Hesaplama 25 santigrat derece (standart koşul) varsayımıyla yapılır; sıcaklık değiştiğinde suyun iyon çarpımı (Kw) ve dolayısıyla pH + pOH toplamı az da olsa farklılaşabilir.
Bu sayfa ve araç bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Sonuçlar 25 santigrat derece standart koşullar için geçerlidir; gerçek deneylerde sıcaklık, iyon şiddeti ve ölçüm cihazının kalibrasyonu sonucu etkileyebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
pH nedir ve nasıl hesaplanır?
pH, bir sulu çözeltideki hidrojen iyonu derişiminin eksi onluk logaritmasıdır ve çözeltinin asitlik düzeyini gösterir. Formülü pH = -log10[H+] şeklindedir. Örneğin [H+] derişimi 1 × 10 üzeri eksi 3 mol/L olan bir çözeltinin pH değeri 3'tür. Değer 7'den küçükse çözelti asidik, büyükse baziktir. Bu araçla [H+] değerini girerek pH'ı anında hesaplayabilirsiniz.
pH ve pOH toplamı kaçtır?
25 santigrat derecede suyun iyonlaşma dengesi gereği pH + pOH toplamı her zaman 14'tür. Bu nedenle pH değeri bilinen bir çözeltinin pOH değeri, 14'ten pH çıkarılarak bulunur. Örneğin pH değeri 5 olan bir çözeltinin pOH değeri 9'dur. Sıcaklık 25 dereceden farklı olduğunda suyun iyon çarpımı değişeceğinden bu toplam da bir miktar farklılaşabilir.
Nötr, asidik ve bazik çözelti pH aralıkları nelerdir?
25 santigrat derecede pH değeri tam 7 olan çözelti nötrdür ve saf su buna örnektir. pH değeri 7'den küçük olan çözeltiler asidiktir; limon suyu, sirke ve mide asidi bu gruptadır. pH değeri 7'den büyük olanlar ise bazik yani alkali sayılır; deniz suyu, sabun ve çamaşır sodası örnek verilebilir. Skala genellikle 0 ile 14 arasında değer alır.
pH ölçeği neden logaritmiktir?
pH ölçeği logaritmik olduğu için her bir birimlik değişim, hidrojen iyonu derişiminde on katlık farka karşılık gelir. Örneğin pH 4 olan bir çözelti, pH 5 olandan 10 kat, pH 6 olandan 100 kat daha asidiktir. Bu sayede çok geniş bir derişim aralığı tek bir kullanışlı sayıyla ifade edilir ve küçük pH farklarının gerçekte büyük derişim değişimleri olduğu anlaşılır.