Harita ve Maket Ölçeği Hesaplama

Harita ölçeği basit bir orantıyla hesaplanır. Haritadaki ölçüden gerçek mesafeyi bulmak için harita mesafesini ölçek paydasıyla çarparsınız: gerçek = harita × N. Tersine, gerçek mesafeden harita ölçüsünü bulmak için gerçek mesafeyi N'ye bölersiniz. Sonucu km, m ve cm cinsinden ifade edebilirsiniz.

1:25.000, haritadaki 1 birimin gerçekte 25.000 birime eşit olduğu anlamına gelir. Yani harita üzerindeki 1 cm, arazide 25.000 cm yani 250 m mesafeye karşılık gelir. Bu ölçekte 4 cm ölçtüğünüzde gerçek mesafe 100.000 cm, yani tam olarak 1 km olur. Topografik haritalarda sık kullanılır.

Haritada iki nokta arasındaki uzunluğu cetvelle cm cinsinden ölçer, ardından bunu ölçek paydasıyla çarparsınız. Örneğin 1:50.000 ölçekli haritada ölçtüğünüz 6 cm, gerçekte 6 × 50.000 = 300.000 cm, yani 3 km mesafeye karşılık gelir. Sonucu km için 100.000'e bölersiniz.

Ölçek paydası, 1:N gösterimindeki N sayısıdır ve haritadaki bir birimin gerçekte kaç birime denk geldiğini gösterir. Payda küçüldükçe ölçek büyür ve ayrıntı artar; payda büyüdükçe ölçek küçülür, daha geniş alan kapsanır. Tüm ölçek hesaplarında çarpan veya bölen olarak bu sayı kullanılır.

Maket ölçeği de harita ölçeğiyle aynı 1:N mantığına dayanır. Gerçek boyutu ölçek paydasına bölerek maket boyutunu, maket boyutunu paydayla çarparak gerçek boyutu bulursunuz. Örneğin 1:100 ölçekte gerçekteki 5 m'lik bir duvar, makette 5 m ÷ 100 = 5 cm olarak temsil edilir.